Μπορεί ο χρόνος να είναι... πανδαμάτωρ όλων αλλά πολύ συχνά η επιστήμη έχει ισχυριστεί ότι είναι κάτι που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Είναι μια “θεωρητική” διάσταση του κόσμου, η απόλυτη σύμβαση ίσως που έχουμε κάνει εμείς οι άνθρωποι για να συνεννοούμαστε. Κάποιοι τον έχουν χαρακτηρίσει, μάλιστα, ως την απόλυτη ψευδαίσθηση.
![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns='http://www.w3.org/2000/svg'%20viewBox='0%200%20460%20290'%3E%3C/svg%3E)
Όμως, ο φυσικός, Lee Smolin έρχεται να ανατρέψει τα πάντα ισχυριζόμενος ότι “ο χρόνος υπάρχει!”. “Είναι ο απόλυτος κυρίαρχος” ισχυρίζεται μιλώντας στο Livescience, “και η εμπειρία που όλοι έχουμε ότι η πραγματικότητα είναι το παρόν δεν είναι μια ψευδαίσθηση αλλά το ισχυρότερο τεκμήριο που έχουμε όλοι για τη θεμελιώδη φύση της πραγματικότητας”.
Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν είχε ισχυριστεί ότι ο χρόνος είναι ακόμη μια διάσταση του διαστήματος. Όσο για τη δική μας αντίληψη του χρόνου, έλεγε ότι απλά τα πάντα ήταν... στο μυαλό μας.
![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns='http://www.w3.org/2000/svg'%20viewBox='0%200%20460%20287'%3E%3C/svg%3E)
Ο Smolin ισχυρίζεται ότι αν δεχτούμε ότι ο χρόνος δεν υπάρχει, τότε τίθεται εν αμφιβόλω η οποιαδήποτε ανθρώπινη δυνατότητα, η συνείδηση αλλά και η ελεύθερη βούληση. Αν ο χρόνος δεν υπάρχει τότε το μέλλον είναι προδιαγεγραμμένο. “Αν πιστεύω ότι το μέλλον είναι προδιαγεγραμμένο, τότε τα πράγματα που μετρούν περισσότερο για την ανθρώπινη ύπαρξη, είναι και αυτά μια αυταπάτη, σε συνδυασμό με το χρόνο” λέει. “Μπορούμε να κάνουμε επιλογές στη ζωή μας. Είναι ένα πολύτιμο κομμάτι για τον άνθρωπο. Αν η μόνη πραγματική μεταφυσική εικόνα είναι άτομα και μόρια που κινούνται στο κενό, τότε τίποτα δεν είναι νέο, τίποτα δεν προκαλεί έκπληξη, όλα είναι απλά αναδιάταξη των ατόμων. Και έτσι χάνεται η ανθρώπινη ευθύνη αλλά μαζί της και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια” προσθέτει.